W    E    R    V    E    L    W    I   N    D

Beste lezer,
Een nieuw jaar is voor mij altijd als een onbeschreven blad: maagdelijk wit en vol mogelijkheden. Aan het begin van het jaar lijkt het ook altijd makkelijker om kansen te zien. Naarmate het jaar vordert en het blad zich vult met tekst, komt ook de wending die het verhaal neemt meer vast te liggen. Dat is eigenlijk jammer. Vandaar dat deze eerste Wervelwind van 2007 gaat over onbevangen kijken en het aan de kaak stellen van onze aannames. Daarvoor neem ik u mee op reis: eerst naar Panama en daarna - samen met Alice - naar 'organisatieland'.
Letty Reimerink

Nederlandse volkshuisvestingsblik loopt spaak in Panama

Deze Kerst voor de tweede keer in Panama geweest. Casco Antiguo, de oudste wijk van Panama-City blijft boeien. Deze parel aan zee is uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed, maar de Panamezen kunnen de weg er naartoe maar moeilijk vinden: te oud en te eng! Dit in tegenstelling tot een rijke schare buitenlanders die hier graag willen wonen én investeren. 
De wijk bestaat uit prachtige 19de-eeuwse huizen in schitterende kleuren en met opvallende details, zoals gietijzeren balkonnetjes of mooie ornamenten. In de 19de en begin 20ste eeuw woonde hier de upper class van Panama. Toen zij wegtrokken raakte de wijk in verval, maar is nu aan een nieuw leven begonnen. Dankzij investeringen van, veelal, buitenlanders. 
Als je hier met Nederlandse volkshuisvestingsogen rondloopt, dan zie je een immense opgave. Een aantal panden is inmiddels opgeknapt en bevat veelal zeer luxe appartementen. Een deel is nog in oorspronkelijk vervallen staat en bewoond door Panamese families (veelal in het bezig van omvangrijke stereo-installaties en immense kerstbomen!). Het overgrote deel is inmiddels dichtgetimmerd of bestaat nog slechts uit een vervallen gevel. Stukje bij beetje zet het herstel in. De potentie is enorm. Dit is over 5 jaar dé hotspot van Panama-city. De eerste moedige horecaondernemers zetten al de toon. 
De vraag die we ons stelden: hoe heeft het ooit zover kunnen komen? Zo'n mooie wijk koester je toch? Dat laat je toch niet vervallen? Het antwoord hebben we inmiddels ook gevonden en dat heeft alles te maken met onze vooronderstelling dat een huis iets is waar je in investeert; een huis als kapitaalgoed dat meer waard wordt. Die voor ons vanzelfsprekende denkwijze heeft echter bij de Panamezen nog niet postgevat. Een huis is voor hen een consumptiegoed, net als een auto. Je woont erin, je gebruikt het, het slijt en als het uit elkaar valt ga je weg en zoek je een nieuw huis. 
Voor mij was dit wel weer even een les om nooit iets als vanzelfsprekend te zien. Zelfs opvattingen, of eigenlijk juist de opvattingen, die we als waarheid aannemen, verdienen het om af en toe weer even tegen het licht gehouden en getoetst te worden. Dat geldt zeker in een andere cultuur als Panama, maar ook in Nederland of nog kleiner, in uw eigen organisatie. Dat zet je terug op aarde en geeft een nieuwe kijk!

Met Alice naar organisatieland 

De naïeve 'waarom-vragen' van kinderen kunnen volwassenen soms gek maken. Maar juist die kinderlijke blik helpt om onze vanzelfsprekendheden of onze ongeschreven regels boven tafel te krijgen. Daarom is het een uitstekende keuze van schrijver Johan Boudewijns om in zijn boek over organisatiecultuur Lewis Carols romanfiguur Alice te introduceren als hoofdpersoon. In 'Alice in organisatieland' neemt zij ons mee naar een fictief dorp, waar zij zich blijft verwonderen over hoe de zaken geregeld zijn. Zij bezoekt vijf huizen, waarin ze steeds op een andere manier leert kijken naar wat ze ziet. Wat haar opvalt, schrijft ze op. 
Zo leert Alice in het 'huis van (wan)orde' dat er twee systemen zijn: de geschreven en de ongeschreven regels en dat mensen zich meer volgens de ongeschreven regels gedragen. In het 'huis van de kleuren' valt haar op dat ongeschreven regels bepalen of mensen zich veilig en geaccepteerd voelen. Als dat zo is, dan leren zij sneller. In het huis van de brillen beseft Alice dat je alleen iets kunt begrijpen door er vanuit verschillende gezichtspunten en dus met verschillende brillen naar te kijken. Zij reist door naar het 'huis van iets willen' en ziet dat mensen altijd iets doen vanuit hun drijfveren. Dat bepaalt hun gedrag. Het kennen van die drijfveren is dus belangrijk om het gedrag te beïnvloeden. Aan het eind van haar reis komt Alice in het 'huis van doen en leren'. Daar realiseert zij zich dat werknemers alleen kunnen helpen het resultaat van een organisatie te verbeteren, als zij weten wat hun bijdrage aan het geheel is.
De verwondering van Alice maakt kinderlijk eenvoudig inzichtelijk hoe organisaties functioneren. Een heerlijk compact boekje dat je in een middag uitleest en dagen stof tot nadenken geeft. 
'Alice in organisatieland', Johan Boudewijns, ISBN 90-810641-1-8

Wilt u Wervelwind niet meer ontvangen? Stuur dan een e-mail met als onderwerp 'stop Wervelwind'. U wordt dan uit het bestand verwijderd.

Een huis is een consumptiegoed: als het op is, koop je een nieuwe!

Hersteld in oude glorie!

Toeristenpolitie in actie: het gevaarlijke imago van de wijk te lijf!

De leukste manier om te leren is te beginnen met verwonderen...