W    E    R    V    E    L    W    I   N    D

Beste lezer,
In dit nummer neem ik u mee naar het WK voetbal en de intensieve veehouderij; twee metaforen voor het (dis)functioneren van organisaties. En verder geen zware kost. Het is vakantie, dus wens ik u een hele fijne en ontspannen zomer. Neem rust en geniet, dan komen de creatieve, nieuwe ideeën voor het komend jaar vanzelf.
Letty Reimerink  

'Twee teams die voor de goal gaan'
Het WK voetbal nadert z'n climax; terwijl Van Basten al lang aan het genieten is van zijn vakantie onder de Portugese zon, is die Mannschaft nog volop in de race. Jürgen Klinsmann werd vooraf verguisd, Van Basten werd de hemel in geprezen om zijn leiderscapaciteiten. Wat is nu het geheim van een succesvol team? Voor de wedstrijd Nederland - Argentinië sprak Johan Cruijff in zijn onnavolgbare taal de volgende woorden: "We hebben hier te maken met twee teams die voor de goal gaan." En ik maar denken dat dat de inzet van het spel was! Blijkbaar zijn er ook teams die niet voor de goal gaan! 
Toen moest ik denken aan een onderzoek van Stephen Covey. In de vorige Wervelwind ging ik in op zijn boek 'The 8th Habit'. Covey heeft onderzoek gedaan onder 23.000 managers en medewerkers in uiteenlopende bedrijven. Wat blijkt? Slechts 37% zegt een duidelijk beeld te hebben van wat hun organisatie wil bereiken en waarom. Maar 20% is enthousiast over de doelen van de organisatie. 20% ziet een duidelijk verband tussen hun eigen taak en de doelen van de organisatie. Een magere 13% heeft vertrouwen in de samenwerking met andere afdelingen. 
Nu even terug naar het Nederlands elftal. Als we Oranje zien als bedrijf (en gezien het geld dat er in omgaat is dat geen rare gedachte), dan hebben slechts vier spelers helder voor ogen dat het doel van Oranje is: het behalen van de wereldtitel. Slechts twee van de elf spelers worden hier enthousiast van. Eveneens twee spelers in het veld zien een verband tussen hun eigen acties en het doel dat het team wil behalen. Anderhalve speler heeft vertrouwen in de samenwerking met de andere afdelingen in het veld. Dus het gros van de aanvallers heeft geen fiducie in de verdediging of het middenveld en vice versa. Kortom, wie is er nog verbaasd dat Oranje alweer thuis is, dat het gros van de wedstrijden in de kwartfinales is gewonnen door strafschoppen en dat het gele en rode kaarten regent voor smerige overtredingen. Geen focus! 
Laten we teruggaan naar Cruijff: `De bal is rond, het spel duurt twee keer 45 minuten en er zijn twee mogelijke uitkomsten: winnen, verliezen of gelijk spelen.´Dat is tenminste heldere taal. Maar ja, wat weet ik van voetbal... Gelukkig heb ik meer verstand van organisaties.

Parallel tussen mens en mestzeug in de Intensieve Menshouderij 
In hun boek ´De Intensieve Menshouderij´ leggen Jaap Peters en Judith Pouw een link tussen de intensieve landbouw en organisaties. Beide systemen lopen tegen hun grenzen aan. De landbouw is een industrie geworden, gericht op productie van karbonades en kippenpoten. Veel produceren tegen lage kosten. Maar BSE en varkenspest leggen genadeloos de zwakte van het systeem bloot. Eenzelfde ontwikkeling zien ze in organisaties, waar spreadsheets regeren en steeds meer sprake is van een intensieve menshouderij. Beide intensieve sectoren kampen met dezelfde problemen. De groeiende output kan alleen gehaald worden door gebruik van kunstmest. In de intensieve menshouderij zijn het deadlines en performance indicatoren die leidend zijn. De monotone handelswijze creëert nieuwe risico´s: milieuproblemen en geringe resistentie tegen ziektes. In organisaties krijgen mensen last van stress, burn-out en het verzet tegen verandering groeit. De kwaliteit van de output neemt af. Producten voldoen aan de eisen van voedselveiligheid, maar smaken nergens meer naar. De normen in organisaties worden gehaald, maar van kwaliteit, laat staan arbeidsbevrediging is geen sprake meer.  Huidige organisaties zijn vaak monoculturen. Alles is langs de meetlat van de rationaliteit gelegd en opgedeeld in subtaken. Door het gebrek aan variëteit verdwijnt zingeving. Het plezier is weg en het afschuiven van verantwoordelijkheden viert hoogtij. 
De auteurs pleiten voor duurzame landbouw en duurzame organisaties, waarin verlaging van kosten en schaalvergroting niet meer leidend zijn. Waarin naast managementvaardigheden ook weer aandacht is voor vakinhoudelijke kennis. Waarin de focus ligt op de lange termijn en op kwaliteit en waarin weer vertrouwen is voor het corrigerend vermogen van het systeem zelf in plaats van op controle en beheersing op basis van angst. 
Het boek schets een grauw toekomstbeeld als we op de ingeslagen weg doorgaan. Tal van voorbeelden illustreren de absurditeit van de intensieve systemen.  Gelukkig sluiten Pouw en Peters positief af met drie cases van duurzame bedrijven. Het kan dus ook anders.
Jaap Peters en Judith Pouw, ´De Intensieve Menshouderij´, Scriptum, 2005, ISBN 9055943282

Wilt u Wervelwind niet meer ontvangen? Stuur dan een e-mail met als onderwerp 'stop Wervelwind'. U wordt dan uit het bestand verwijderd.

Prettige vakantie!

De BV Oranje:

Slechts vier spelers hebben het doel van Oranje voor ogen en maar twee worden hier enthousiast van.

'De bal is rond...'

Gelezen:
'De Intensieve Menshouderij' van Jaap Peter en Judith Pouw

Uit ´De Intensieve Menshouderij´:

`Mensen worden niet ziek van werken, wel van de wijze waarop werk is georganiseerd´